دوره شانزدهم – 1376

جشنواره شانزدهم به جز چند فیلم خوب و نیز ظهور یک پدیده تازه به نام سمیرا مخملباف، حرف تازه‌ای برای سینمای ایران نداشت. در سالی که «طعم گیلاس» کیارستمی می‌توانست جشنواره را تحت تاثیر قرار دهد، این فیلم از بخش مسابقه کنار رفت تا چند ماه بعد فاتح نخل طلای فستیوال کن شود. از شاخص‌ترین آثار این دوره را شاید بتوان به «درخت گلابی» اشاره کرد. فیلم ساده و در عین حال عمیق و سرشار از معنای عاطفی داریوش مهرجویی، که از پس چندگانه فلسفی-اجتماعی‌اش، بیرون آمد و به نگینی در کارنامه این فیلمساز خلاق بدل شد. «تولد یک پروانه» مجتبی راعی هم در عین بی‌ادعایی، حرف‌های بزرگی برای گفتن داشت و همچنین «بانوی اردیبهشت» رخشان بنی‌اعتماد. از «جهان پهلوان تختی» هم می‌شود به عنوان فیلم مهمی یاد کرد که پس از مرگ علی حاتمی، چند بار دست به دست چرخید و سرانجام به بهروز افخمی رسید و او نیز انصافاً خروجی مطلوب و شایسته‌ای را تحویل داد. در این میان می‌توان از «مهر مادری» کمال تبریزی هم سخن‌های فراوان گفت. فیلمی در ستایش محبت بلاعوض مادرانه، در چارجوب فیلمنامه‌ای خوب با شخصیت‌هایی دوست داشتنی. اما در بین تمامی این آثار درخشان، بی‌شک حرف اول را «آژانس شیشه‌ای» می‌زد. کامل‌ترین فیلم حاتمی‌کیا تا بدین لحظه، با ریتمی کوبنده وو نفس‌گیر، یک دوجین بازی‌های درخشان و سرانجام یک خاطره فراموش‌نشدنی. «آژانس شیشه‌ای» یک تنه هشت سیمرغ بلورین گرفت و حاتمی‌کیا را به فاتح بلامنازع جشنواره شانزدهم بدل ساخت. تقابل پرویز پرستویی و رضا کیانیان دو سیمرغ را برای این‌دو بازیگر توانمند به ارمغان آورد و بیتا بادران نیز برای این فیلم بهترین بازیگر زن نقش مکمل شد. انیس شکوری هم برای فیلم «درخت جان» برنده جایزه بهترین بازیگر زن نقش اول شد. [اطلاعات بیشتر]

دوره هفدهم – 1377

از میان 20 فیلم راه یافته به مسابقه سینمای ایران در سال 77، از سه فیلم به عنوان آثار ساختار شکن می‌تواند یاد کرد. «قرمز» فریدون جیرانی، «مصائب شیرین» علیرضا داودنژاد و از همه مهم‌تر «دختری با کفش‌های کتانی» رسول صدرعاملی، که هریک در زیرژانر خود توانستند جریان‌ساز مسیرهای تازه‌ای در فیلمنامه‌های آثار پس از خود تبدیل شوند. اما با وجود این سه فیلم مهم و نیز «دو زن» تهمینه میلانی، که انصافاً یکی از بهترین‌های این فیلمساز تا به امروز است، جشنواره بار دیگر به رسول ملاقلی‌پور روی خوش نشان داد و «هیوا»ی او را شایسته دریافت جوایز بهترین فیلم، بهترین کارگردانی دانست. البته در این دوره جایزه بخش کارگردانی مشترکاً به ملاقلی‌پور و داودنژاد تعلق گرفت تا فیلم خوب «مصائب شیرین» هم از جوایز مهم جشنواره بی‌نصیب نماند. «دو زن» هم سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه را دریافت کرد و «قرمز» نیز جوایز اصلی بازیگری را از آن دو ستاره جوانش، هدیه تهرانی و محمدرضا فروتن، نمود. احترام‌سادات حبیبیان و حسین محجوب نیز بترتیب برای «مصائب شیرین» و «رنگ خدا» بهترین بازیگران نقش مکمل لقب گرفتند. اما در این بین تنها فیلم خوب صدرعاملی بود که دست خالی وداع تلخی با جشنواره هفدهم کرد. همچنین در میان آثار این سال گذشتن از کنار آثاری چون «رنگ خدا» مجید مجیدی، «شیدا» کمال تبریزی و از همه مهم‌تر «روبان قرمز» ابراهیم حاتمی‌کیا که به زعم من فدای جوایزی شد که «آژانس شیشه‌ای» در دور قبلی برده بود، غیرمنصفانه است. [اطلاعات بیشتر]

دوره هجدهم – 1378

هجدهمین دوره جشنواره فیلم فجر با راه‌یابی 19 فیلم به میدان رقابت نهایی کار خود را آغاز کرد. فیلمسازان حاضر در این دوره را باید ترکیبی از مطرح‌ترین چهره‌های موج نو سینمای ایران، پیشتازان سینمای پس از انقلاب و نسل سومی‌های آینده‌داری توصیف کرد که هر یک در جای خود امید فراوانی به درخشیدن داشتند. «اعتراض» مسعود کیمیایی، «میکس» داریوش مهرجویی، «دست‌های آلوده» سیروس الوند، همراه با بازگشت بهمن فرمان‌آرا پس از 17 سال با «بوی کافور عطر یاس»، نوید سال پرباری برای موج نویی‌ها بود. هر چند که شاید التفات مسئولان به فیلم درخشان عباس کیارستمی، «باد ما را خواهد برد»، می‌توانست این حضور را پر رنگ تر گرداند. در این بین مسعود جعفری جوزانی با «بلوغ»، احمدرضا درویش با «متولد ماه مهر» و خسرو سینایی با «عروس آتش»، ابوالحسن داودی با «مرد بارانی»، از حضور پر رنگ نسل اولی‌های انقلاب خبر می‌داد و ظهور نام‌هایی چون پرویز شهبازی، رامین بحرانی، رفیع پیتز، بابک پیامی و رضا میرکریمی دورنمای پر امیدی را برای سال‌های آتی مجسم می‌نمود. در این سال و علیرغم حضور این همه فیلم خوب، بهمن فرمان‌آرا، فاتح بلامنازع جشنواره شد تا پس از 17 سال دوری، بازگشت قدرتمندانه‌ای با نخستین فصل از «تریلوژی مرگ»‌اش، داشته باشد. «بوی کافور، عطر یاس» در هشت رشته، از جمله بهترین فیلم و بهترین کارگردانی، جوایز را درو کرد تا فاصله زیاد، برنده بی چون و چرای جشنواره هجدهم لقب بگیرد. این سال را همچنین باید سال ظهور پدیده‌ها نیز نامید. حمید فرخ‌نژاد در نخستین حضورش در سینما به عنوان بازیگر، در «عروس آتش» چنان درخشید تا علاوه بر تصاحب جایزه بهترین بازیگر نقش مکمل مرد، به یکی از کاراکترهای جاودانه سینمای ایران بدل شد. میترا حجار تازه نفس هم حضور پر‌رنگ‌تری در «متولد ماه مهر» نسبت به «اعتراض» نشان داد و بهترین بازیگر زن جشنواره شد. فرامرز قریبیان، بار دیگر توانایی‌هایش را در «مرد بارانی» به رخ کشید و فاتح سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد شد و رؤیا نونهالی برای حضور یک دقیقه‌ای خود در «بوی کافور، عطر یاس» بهترین بازیگر نقش مکمل زن شد. اما پدیده فیلمسازی این سال، بی‌شک رضا میرکریمی بود. فیلم بی‌ادعای او، «کودک و سرباز»، از نوشته شدن سرفصلی بی‌آلایش، برای سینمایی ساده، صریح و در عین حال عمیق و پر معنا خبر می‌داد که در آینده افق‌های تازه‌ای را در سینمای ایران خواهد گشود. [اطلاعات بیشتر]

منبع : http://filmology.blogfa.com/